Akkaraman koyunu: özellikleri, verimi ve yetiştirildiği bölgeler

Kısaca

• Akkaraman, Orta Anadolu'da yetiştirilen yağlı kuyruklu, kombine verimli bir yerli koyun ırkıdır; Türkiye koyun varlığının en büyük grubudur.
• Tescil ekinde koçlar ortalama 62 kg, koyunlar ortalama 50 kg gelir; TİGEM koçta 90 kg, koyunda 65 kg verir.
• Doğuran koyun başına 1,2–1,3 kuzu alınır; yetiştirici koşullarında izlenen 460 koyunda ikiz doğum oranı %21,8 bulunmuştur.
• Laktasyon süt verimi için kaynaklar 40 kg ile 100 kg arasında değerler verir; tescil ekindeki ortalama 51,3 kg'dır.

Yetiştirildiği bölgeler

Orta Anadolu'da ve Orta Anadolu'nun komşu bölgelerle kesiştiği yerlerde yetiştirilir; Kangal tipi Sivas ve Malatya'da, Karakaş tipi Diyarbakır'da bulunur. Türkiye koyun varlığının en büyük grubudur. 2021 hayvancılık kayıtlarında (HAYBİS) İç Anadolu'nun 13 ilinin tamamında 6.499.136 baş Akkaraman görünür; bölgenin toplam koyun varlığı 10.120.431 baştır. Aynı kayıtlarda Marmara'da 568.000, Karadeniz'de 17 ilde 379.997, Ege'de 23.677 baş vardır. TİGEM'in damızlık koyunculuk sayfasında bu ırk için Konya (Gözlü), Kırşehir (Malya) ve Sivas (Ulaş) işletmeleri gösterilir.[1][3][4][6][7][8][9]

Verim yönü

Kombine. 2009 kataloğu et ve süt yönlü olarak tanımlar.[1][2]

Görünüş

Genellikle beyazdır; başta (ağız, burun ve göz çevresi) ve ayaklarda siyah lekeler bulunur. Kuyruk yağlıdır, ucu ince ve S biçiminde kıvrıktır; arkadan bakıldığında üst üste üç parça görünür. Koyunlar boynuzsuzdur; koçlar genellikle boynuzsuzdur, bazılarında küçük ya da tam gelişmemiş boynuz bulunabilir. Baş uzun ve dar, yüz çıplaktır; kulaklar uzun ve sarkıktır. Yerli ırklar içinde iri yapılı sayılır.[1][2][3]

Ergin canlı ağırlık

Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda koçlar ortalama 62 kg, koyunlar ortalama 50 kg gelir; tescil ekinde tek tek koyunlar 30–60 kg arasında tartılmıştır. TİGEM koçta 90 kg, koyunda 65 kg verir.[1][2][3]

Doğum ağırlığı

Tescil ekinde erkek kuzularda ortalama 4,7 kg, dişi kuzularda ortalama 4,4 kg; tek tek kuzularda erkekte 3,5–5,0 kg, dişide 3,8–5,2 kg. Yetiştirici koşullarında izlenen 537 kuzuda ortalama 3,71 kg ölçülmüştür.[1][5]

Kuzu verimi

Doğuran koyun başına tescil ekinde 1,3, 2009 kataloğunda 1,2 kuzu. Yetiştirici koşullarında izlenen 460 koyunda doğuran koyun başına 1,22 kuzu alınmış, ikiz doğum oranı %21,8 bulunmuştur.[1][2][5]

Süt verimi

Tescil ekinde laktasyon süt verimi ortalama 51,3 kg, laktasyon süresi ortalama 139,6 gündür; tek tek koyunlarda verim 9,8–185,4 kg, süre 75–180 gün arasında değişir. 2009 kataloğu 140 günde 50–60 kg, TİGEM 150 günde 70–100 kg verir. 2009 tarihli akademik derleme ise 40 kg dolayında süt verdiğini yazar.[1][2][3][4]

Yapağı verimi

Yapağısı kaba, karışık ve seyrektir. Kirli yapağı verimi tescil ekinde ve 2009 kataloğunda ortalama 2,2 kg (tek tek hayvanlarda 1,0–4,0 kg), TİGEM'de 1,5–2 kg, 2009 tarihli akademik derlemede 2,5 kg'dır.[1][2][3][4]

Öne çıkan özellik

Kötü çevre şartlarına ve hastalıklara dayanıklıdır; uzun mesafe yürür ve fakir meralardan yararlanır. Tescil ekinde yerli ırklar içinde en uysalı olarak tanımlanır. 30–500 başlık sürüler halinde yetiştirilir.[1][2]

Tescil

22 Nisan 2006 tarihli ve 26147 sayılı Resmî Gazete, Tebliğ No: 2006/16, Ek-26. Kangal Akkaraman 14 Ağustos 2012 tarihli ve 28384 sayılı Resmî Gazete ile ayrıca tescil edilmiştir (Ek-44).[1][10]