Akıllı Sürü

Koyun ırkları

İvesi koyunu: özellikleri, verimi ve yetiştirildiği bölgeler

İvesi, Güneydoğu Anadolu'da yetiştirilen ve yerli ırklar içinde süt verimi en yüksek olan koyun ırkıdır. Resmî kayıtlarda Anadolu İvesisi adıyla geçer; sıcağa ve yetersiz meraya dayanır, büyük sürüler halinde yetiştirilir.

Kısaca

  • İvesi (resmî adıyla Anadolu İvesisi), Güneydoğu Anadolu'nun süt verimi öncelikli, yağlı kuyruklu yerli koyun ırkıdır.
  • Tescil ekinde laktasyon süt verimi ortalama 172,41 kg, laktasyon süresi ortalama 184,46 gündür; yerli ırklar içinde süt verimi en yüksek olan ırktır.
  • Ergin koçlar ortalama 74 kg, koyunlar ortalama 50 kg gelir; doğuran koyun başına ortalama 1,14 kuzu alınır.
  • Sıcağa, soğuğa ve yetersiz beslenmeye dayanıklıdır; göçer sistemde büyük sürüler halinde yetiştirilir.

İvesi özellikleri

Her satırın sonundaki numara, bilginin alındığı kaynağı gösterir. Kaynak listesi sayfanın sonundadır.

Yetiştirildiği bölgeler
Asıl yayılma alanı Güneydoğu Anadolu'dur; Suriye sınırındaki illerde yetiştirilir. Tescil eki tüm bölgelerde yetiştirilebildiğini yazar; 2009 kataloğu ise yağışlı ve nemli bölgelerde uyum güçlüğü yaşandığını belirtir. TİGEM'in damızlık koyunculuk sayfasında bu ırk için Şanlıurfa'daki Ceylanpınar işletmesi gösterilir.[1][2][3][4]
Verim yönü
Kombine; süt verimi önceliklidir.[1][2]
Görünüş
Vücut beyaz-krem renklidir; baş kirli sarı-kahverengi, siyah ya da tümüyle beyaz olabilir, çoğunlukla alında akıtma bulunur. Kuyruk yağlı ve iki parçalıdır: altta yuvarlak yağlı bölüm, üstünde yağsız bir parça vardır. Kuyruğun altından ortasına uzanan çıplak oyuk tescil ekinde en önemli ırk özelliği sayılır. Koçlar boynuzludur; tescil ekine göre yaklaşık %75'i büyük helezoni boynuzlu, %15'i kısa yarım ay boynuzlu, %10'u boynuzsuzdur. Koyunlar boynuzsuzdur, boynuzluluk oranı %10'dur. Baş uzun ve dar, kulaklar sarkıktır.[1][2]
Ergin canlı ağırlık
Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda koçlar ortalama 74 kg, koyunlar ortalama 50 kg gelir; tescil ekinde tek tek koyunlar 30–83 kg arasında tartılmıştır. TİGEM koçta 70 kg, koyunda 60 kg verir.[1][2][3]
Doğum ağırlığı
Tescil ekinde erkek kuzularda ortalama 4,61 kg, dişi kuzularda ortalama 4,38 kg; tek tek kuzularda erkekte 1,30–5,6 kg, dişide 2,0–5,47 kg.[1]
Kuzu verimi
Doğuran koyun başına tescil ekinde ortalama 1,14 kuzu (en düşük 1,0, en yüksek 1,47), 2009 kataloğunda 1,1 kuzu; çoğunlukla tek kuzu verir.[1][2]
Süt verimi
Tescil ekinde laktasyon süt verimi ortalama 172,41 kg, laktasyon süresi ortalama 184,46 gündür; tek tek koyunlarda verim 21,5–469,2 kg, süre 48–249 gün arasında değişir. 2009 kataloğu 185 günde 172 kg, TİGEM 180–210 günde 170–180 kg verir. Yarı entansif koşullarda izlenen 46 koyunda laktasyon süt verimi 168,10 kg, laktasyon süresi 166,10 gün, günlük ortalama süt verimi 1.002,82 g ölçülmüştür.[1][2][3][5]
Yapağı verimi
Yapağısı kaba karışıktır. Kirli yapağı verimi tescil ekinde ortalama 2,55 kg (tek tek hayvanlarda 1,03–5,05 kg), 2009 kataloğunda 2,5 kg, TİGEM'de 2–2,5 kg.[1][2][3]
Öne çıkan özellik
Yerli ırklar içinde süt verimi en yüksek olan ırktır; kuzularının yoğun besideki ağırlık artışı da diğer yerli ırklardan yüksektir. Sıcağa, soğuğa ve yetersiz beslenmeye dayanıklıdır; uzun mesafe yürür ve yetersiz meralardan yararlanır. Göçer sistemde, büyük sürüler halinde yetiştirilir.[1][4]
Tescil
Anadolu İvesisi adıyla tescillidir: 12 Aralık 2004 tarihli ve 25668 sayılı Resmî Gazete, Tebliğ No: 2004/39, Ek-7.[1]

Kaynaklar nerede ayrışıyor?

  • Tescil ekindeki süt verimi tek tek koyunlarda 21,5 kg ile 469,2 kg arasında değişir; bu, ırk içinde koyundan koyuna büyük fark olduğunu gösterir. Ortalama değer her sürü için beklenen verim değildir.
  • Tescil eki İvesi'nin tüm bölgelerde yetiştirilebildiğini yazar; 2009 kataloğu ise yağışlı ve nemli bölgelerde uyum güçlüğü olduğunu belirtir. İki bilgi birlikte okunmalıdır.
  • TİGEM koyun ağırlığını 60 kg verir; tescil ekindeki ortalama 50,2 kg'dır. TİGEM rakamların hangi sürüde ve hangi yıl ölçüldüğünü yazmaz.
  • Irkın resmî adı Anadolu İvesisi'dir; tescil kayıtlarında bu adla geçer.

Sürünüzde bu ırk varsa

Yukarıdaki rakamlar ırkın ortalamasıdır; sizin sürünüz farklı çıkabilir. Farkı ancak kendi kaydınız gösterir.

  • Süt verimi

    Süt miktarı hayvan bazında kaydedilir; her hayvanın geçmişi grafikte izlenir. Sürü geneli süt raporu yoktur.

    Süt Üretim Takibi

  • Koç katımı ve doğum

    Katım tarihi girilince beklenen doğum tarihi 150 gün varsayımıyla hesaplanır. Doğumda her yavru ayrı kaydedilir; tek, ikiz ve üçüz doğumların dağılımı doğum oranları raporunda görünür (raporlar Başlangıç ve üstü planlarda).

    Üreme Yönetimi

  • Soy ve akrabalık

    Anne ve baba küpe numarasıyla soy ağacı oluşur; koç ya da teke katımı kaydında yakın akraba eşleşmesi için uyarı çıkar.

    Genetik Takip

  • Aşı ve tedavi

    Aşı, tedavi ve muayene kayıtları hayvanın sağlık geçmişine yazılır; yaklaşan ve geciken aşılar listelenir.

    Sağlık Yönetimi

Sık sorulan sorular

İvesi koyunu günde ne kadar süt verir?

Yarı entansif koşullarda izlenen 46 İvesi koyununda günlük ortalama süt verimi 1.002,82 g, yani yaklaşık 1 kg ölçülmüştür. Aynı sürüde laktasyon süt verimi 168,10 kg, laktasyon süresi 166,10 gündür.

İvesi koyununun laktasyon süt verimi ne kadardır?

Tescil ekinde laktasyon süt verimi ortalama 172,41 kg, laktasyon süresi ortalama 184,46 gündür; tek tek koyunlarda verim 21,5–469,2 kg arasında değişir. TİGEM 180–210 günlük laktasyonda 170–180 kg verir.

İvesi koyunu kaç kilo olur?

Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda ergin koçlar ortalama 74 kg, koyunlar ortalama 50 kg gelir. TİGEM koçta 70 kg, koyunda 60 kg verir.

İvesi koyunu ikiz doğurur mu?

Çoğunlukla tek kuzu verir. Tescil ekinde doğuran koyun başına ortalama 1,14 kuzu yazılıdır; en düşük değer 1,0, en yüksek değer 1,47'dir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki bütün rakamlar aşağıdaki belgelerden alınmıştır.

  1. [1]Yerli Hayvan Irk ve Hatlarının Tescili Hakkında Tebliğ (2004/39), Ek-7: Anadolu İvesisiResmî Gazete, 12 Aralık 2004, sayı 25668, 2004
  2. [2]Yerli Koyun Irkları (Türkiye Evcil Hayvan Genetik Kaynakları Tanıtım Kataloğu'ndan)T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Hayvancılık Genel Müdürlüğü, 2009
  3. [3]Damızlık: KoyunculukT.C. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM), tarihsiz
  4. [4]Türkiye Yerli Koyun Irklarının KorunmasıErtuğrul, M., Dellal, G., Soysal, İ., Elmacı, C., Akın, O., Arat, S., Barıtçı, İ., Pehlivan, E. ve Yılmaz, O.; Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 23(2): 97–119, 2009
  5. [5]Milk yield and milk quality characteristics of Awassi sheep under semi-intensive conditionsDaş, A., Kahraman, M., Güngören, G., Doğan Daş, B. ve Boyraz, M. Ü.; Journal of Advances in VetBio Science and Techniques 7(1): 62–71, 2022

Bu konuda yazdıklarımız

Sürünüzü birlikte kuralım

Formu doldurun, sizi arayalım. Hayvanlarınızı panele birlikte aktarıyor, ilk kayıtları beraber giriyoruz. 20 hayvana kadar ücretsiz.

Demo Talep Et0555 704 99 09