Karayaka koyunu: özellikleri, verimi ve yetiştirildiği bölgeler

Kısaca

• Karayaka, Karadeniz'in Sinop ile Trabzon arasındaki kesiminde yetiştirilen küçük cüsseli, yağsız uzun kuyruklu yerli koyun ırkıdır; 2021 kayıtlarında bölgede en çok yetiştirilen ırktır.
• Tescil ekinde koçlar ortalama 45,3 kg, koyunlar ortalama 38 kg gelir; doğuran koyun başına 1,1 kuzu alınır.
• Yapağısı yerli ırk yapağıları içinde en kabasıdır; kirli yapağı verimi tescil ekinde 2,0 kg'dır.
• Nemli ve soğuk çevre şartlarına dayanıklıdır, engebeli meralardan kolayca yararlanır.

Yetiştirildiği bölgeler

Karadeniz'in Sinop ile Trabzon arasındaki sahil kesiminde ve İç Anadolu ile kesiştiği yerlerde yetiştirilir; 2009 kataloğu Tokat ve Amasya çevresini de sayar. 2021 hayvancılık kayıtlarında (HAYBİS) Karadeniz'in 18 ilinin tamamında 1.071.758 başla bölgede en çok yetiştirilen ırktır; bölgenin toplam koyun varlığı 2.261.719 baştır.[1][2][4]

Verim yönü

Kombine. Tescil eki et ve yapağı, 2009 kataloğu et, yapağı ve süt diye sıralar.[1][2]

Görünüş

Genel olarak beyazdır; siyah ve alaca olanları da vardır, beyazlarda baş ve ayak uçlarında siyah lekeler bulunur. Kuyruk yağsız, uzun, ince ve koni biçimindedir; dibinde bir miktar yağ bulunur. Koçlarda boynuzluluk hâkimdir, koyunlar genellikle boynuzsuzdur. Küçük cüsseli ve tıknazdır; baş küçük-orta, alında kâkül vardır, kulaklar kısadır. Karagöz ve Çakrak olmak üzere iki tipi vardır.[1][2]

Ergin canlı ağırlık

Tescil ekinde koçlar ortalama 45,3 kg, koyunlar ortalama 38 kg (tek tek koyunlarda 32–53 kg). 2009 kataloğu koçta 55 kg, koyunda 40 kg verir. Ordu'da sahile doğru 40–45 kg'a ulaşan, yüksek kesimlerde 30 kg gelen Karayaka koyunları gözlenmiştir.[1][2][4]

Doğum ağırlığı

Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda erkek kuzularda ortalama 3,5 kg, dişi kuzularda ortalama 3,2 kg; tescil ekinde tek tek kuzularda erkekte 1,9–4,7 kg, dişide 1,9–4,4 kg.[1][2]

Kuzu verimi

Doğuran koyun başına tescil ekinde ve 2009 kataloğunda 1,1 kuzu.[1][2]

Süt verimi

Tescil ekinde laktasyon süt verimi 34,9 kg, laktasyon süresi 131 gün. 2009 kataloğu 100–160 günde 40–50 kg verir.[1][2]

Yapağı verimi

Yapağısı kaba karışık, uzun ve düzdür; yerli ırk yapağıları içinde en kabasıdır. Tekstile uygun değildir, daha çok yatak ve yorgan yapımında kullanılır. Kirli yapağı verimi tescil ekinde 2,0 kg, 2009 kataloğunda 2–3,5 kg.[1][2][3]

Öne çıkan özellik

Nemli ve soğuk çevre şartlarına dayanıklıdır; yüksek ve engebeli meralardan kolayca yararlanır. Eti lezzetlidir. Tescil ekine göre sevk ve idaresi iyi değildir; 2009 kataloğu oldukça zor olduğunu yazar. 20–200 başlık sürüler halinde yetiştirilir.[1][2][3]

Tescil

22 Nisan 2006 tarihli ve 26147 sayılı Resmî Gazete, Tebliğ No: 2006/16, Ek-27.[1]