Akıllı Sürü

Koyun ırkları

Kıvırcık koyunu: özellikleri, verimi ve yetiştirildiği bölgeler

Kıvırcık, Trakya, Marmara ve Kuzey Ege'nin yağsız ince kuyruklu yerli koyunudur. Et, süt ve yapağı için yetiştirilir; eti lezzetiyle tanınır ve bölgede kuzuları erken kesime ayrılır.

Kısaca

  • Kıvırcık, Trakya, Marmara ve Kuzey Ege'de yetiştirilen yağsız ince kuyruklu yerli koyun ırkıdır; 2021 kayıtlarında Marmara'da en çok yetiştirilen ırktır.
  • Verim yönü kombinedir; öncelik sırası et, süt ve yapağıdır. Eti lezzetiyle tanınır.
  • Doğuran koyun başına 1,2–1,26 kuzu alınır; bir çalışmada çoklu doğum oranı %24,56 bulunmuştur.
  • Tescil ekinde laktasyon süt verimi ortalama 82,5 kg, laktasyon süresi ortalama 181 gündür.

Kıvırcık özellikleri

Her satırın sonundaki numara, bilginin alındığı kaynağı gösterir. Kaynak listesi sayfanın sonundadır.

Yetiştirildiği bölgeler
Trakya, Marmara ve Kuzey Ege'de yetiştirilir. 2021 hayvancılık kayıtlarında (HAYBİS) Marmara'da 2.160.626 başla bölgede en çok yetiştirilen ırktır. Ege'de 1.379.070 baş görünür; en çok bulunduğu iller Manisa (524.926), İzmir (403.973), Aydın (194.951) ve Denizli'dir (121.335). TİGEM'in damızlık koyunculuk sayfasında bu ırk için Bursa'daki Karacabey işletmesi gösterilir.[1][2][3][7][8]
Verim yönü
Kombine; tescil ekinde öncelik sırası et, süt ve yapağıdır.[1][2]
Görünüş
Genellikle beyazdır; siyah ve alaca olanları da görülür, baş ve ayaklarda siyah lekeler olabilir. Kuyruk yağsız, uzun ve incedir; üzeri uzun kıllarla örtülüdür. Koçlar öne doğru spiral boynuzlu, koyunlar boynuzsuzdur. Baş uzunca ve dardır; kulaklar orta uzunlukta ve hafif sarkıktır. Etçi ve sütçü olmak üzere iki tipi tanımlanır.[1][2]
Ergin canlı ağırlık
Kaynaklar ayrışır. Tescil ekinde koçlar ortalama 47,5 kg, koyunlar ortalama 42,4 kg'dır (tek tek koyunlarda 36,3–47,6 kg). 2009 kataloğu koçta 60–70 kg, koyunda 45–55 kg; TİGEM koçta 50–60 kg, koyunda 40–50 kg verir. Bandırma'daki Marmara Hayvancılık Araştırma Enstitüsü'nde gen kaynağı olarak korunan sürüde koç ve koyun birlikte ortalama 62,60 kg ölçülmüştür.[1][2][3][5]
Doğum ağırlığı
Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda erkek kuzularda 4,0 kg, dişi kuzularda 3,7 kg. Koruma sürüsünde ortalama 4,09 kg ölçülmüştür.[1][2][5]
Kuzu verimi
Doğuran koyun başına tescil ekinde ve 2009 kataloğunda 1,2 kuzu, koruma sürüsünde 1,26 kuzu. 62 koç altı koyunla yapılan bir çalışmada doğuran koyun başına 1,25 kuzu alınmış, çoklu doğum oranı %24,56 bulunmuştur.[1][2][5][6]
Süt verimi
Tescil ekinde laktasyon süt verimi ortalama 82,5 kg, laktasyon süresi ortalama 181 gündür; tek tek koyunlarda verim 24,7–206,0 kg, süre 105–217 gün arasında değişir. 2009 kataloğu 180 günde 83 kg, TİGEM 120 günde 70–100 kg verir. Düzenli sağım yapılmayan koruma sürüsünde 118,5 günde 41,8 litre ölçülmüştür.[1][2][3][5]
Yapağı verimi
Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda yapağısı kaba karışıktır, kirli yapağı verimi ortalama 1,5 kg'dır (tek tek hayvanlarda 0,5–3,2 kg). TİGEM 1,5–2,5 kg verir ve yapağıyı ince diye tanımlar. Koruma sürüsünde 2,98 kg ölçülmüştür.[1][2][3][5]
Öne çıkan özellik
Eti lezzetlidir ve çok tercih edilir; TİGEM et kalitesini yerli ırkların en iyisi olarak tanımlar. Çiftleşme mevsimi diğer yerli ırklardan uzun, döl verimi biraz daha yüksektir. Bölgede erken kuzu kesimi yaygındır: kasaplık kuzular 25–30 günde, damızlığa ayrılanlar 60–70 günde sütten kesilir. 20–400 başlık sürüler halinde yetiştirilir.[1][3][4]
Tescil
22 Nisan 2006 tarihli ve 26147 sayılı Resmî Gazete, Tebliğ No: 2006/16, Ek-25. Yalova Kıvırcığı 25 Ekim 2022 tarihli ve 31994 sayılı Resmî Gazete ile ayrıca tescil edilmiştir (Ek-73).[1][9]

Kaynaklar nerede ayrışıyor?

  • Koç ağırlığında kaynaklar birbirini tutmaz: tescil ekindeki ortalama 47,5 kg, 2009 kataloğundaki aralık 60–70 kg'dır. Koruma sürüsünde ölçülen 62,60 kg ise koç ve koyunun ortak ortalamasıdır.
  • Yapağı tipi tescil ekinde ve 2009 kataloğunda kaba karışık, TİGEM'de ince yapağılı diye geçer.
  • Koruma sürüsünde ölçülen 41,8 litrelik süt verimi ırkın verim düzeyini göstermez; çalışmanın yazarları düşüklüğü düzenli sağım yapılmamasına ve kuzuların 120 günlükken sütten kesilmesine bağlar.
  • Hayvancılık kayıtlarında (HAYBİS) ırk, hayvanın dış görünüşü en yakın ırkla ilişkilendirilerek girilir; bölge sayıları saf Kıvırcık sayısı olarak okunmamalıdır.

Sürünüzde bu ırk varsa

Yukarıdaki rakamlar ırkın ortalamasıdır; sizin sürünüz farklı çıkabilir. Farkı ancak kendi kaydınız gösterir.

  • Tartım ve kilo artışı

    Tartım tek tek ya da toplu girilir; hayvanın kilo gelişimi grafikte görünür, kilo artış raporu en çok ve en az kilo alanları listeler (raporlar Başlangıç ve üstü planlarda).

    Verim Yönetimi

  • Koç katımı ve doğum

    Katım tarihi girilince beklenen doğum tarihi 150 gün varsayımıyla hesaplanır. Doğumda her yavru ayrı kaydedilir; tek, ikiz ve üçüz doğumların dağılımı doğum oranları raporunda görünür (raporlar Başlangıç ve üstü planlarda).

    Üreme Yönetimi

  • Soy ve akrabalık

    Anne ve baba küpe numarasıyla soy ağacı oluşur; koç ya da teke katımı kaydında yakın akraba eşleşmesi için uyarı çıkar.

    Genetik Takip

  • Aşı ve tedavi

    Aşı, tedavi ve muayene kayıtları hayvanın sağlık geçmişine yazılır; yaklaşan ve geciken aşılar listelenir.

    Sağlık Yönetimi

Sık sorulan sorular

Kıvırcık koyunu kaç kilo olur?

Kaynaklar ayrışır. Tescil ekinde ergin koçlar ortalama 47,5 kg, koyunlar ortalama 42,4 kg'dır. 2009 kataloğu koçta 60–70 kg, koyunda 45–55 kg; TİGEM koçta 50–60 kg, koyunda 40–50 kg verir.

Kıvırcık koyunu ikiz doğurur mu?

Doğumların çoğu tekizdir. Doğuran koyun başına tescil ekinde 1,2, koruma sürüsünde 1,26 kuzu alınmıştır; 62 koç altı koyunla yapılan bir çalışmada çoklu doğum oranı %24,56 bulunmuştur.

Kıvırcık koyunu ne kadar süt verir?

Tescil ekinde laktasyon süt verimi ortalama 82,5 kg, laktasyon süresi ortalama 181 gündür. TİGEM 120 günlük laktasyonda 70–100 kg verir.

Kıvırcık koyunu hangi bölgelerde yetiştirilir?

Trakya, Marmara ve Kuzey Ege'de yetiştirilir. 2021 hayvancılık kayıtlarında Marmara'da 2.160.626 baş, Ege'de 1.379.070 baş Kıvırcık görünür; Ege'de en çok bulunduğu iller Manisa ve İzmir'dir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki bütün rakamlar aşağıdaki belgelerden alınmıştır.

  1. [1]Yerli Hayvan Irk ve Hatlarının Tescili Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (2006/16), Ek-25: KıvırcıkResmî Gazete, 22 Nisan 2006, sayı 26147, 2006
  2. [2]Yerli Koyun Irkları (Türkiye Evcil Hayvan Genetik Kaynakları Tanıtım Kataloğu'ndan)T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Hayvancılık Genel Müdürlüğü, 2009
  3. [3]Damızlık: KoyunculukT.C. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM), tarihsiz
  4. [4]Türkiye Yerli Koyun Irklarının KorunmasıErtuğrul, M., Dellal, G., Soysal, İ., Elmacı, C., Akın, O., Arat, S., Barıtçı, İ., Pehlivan, E. ve Yılmaz, O.; Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 23(2): 97–119, 2009
  5. [5]Gen Kaynağı Olarak Korunan Kıvırcık, Gökçeada ve Sakız Koyun Irklarının Bazı Verim ÖzellikleriCeyhan, A., Erdoğan, İ. ve Sezenler, T.; Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 4(2): 211–218, 2007
  6. [6]Kıvırcık ve Sakız x Kıvırcık Melezi F1 Koyunların Dölverimi ve Kuzularının Yaşama GücüDemir, H., Ekiz, B., Yılmaz, A. ve Elmaz, Ö.; İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 28(1): 155–161, 2002
  7. [7]Türkiye'de koyun ırklarının mevcut durumu ve geleceği: Ege BölgesiTaşkın, T. ve Kandemir, Ç.; Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 59(3): 485–498, 2022
  8. [8]Marmara Bölgesinde Yerli ve Kültür Koyun Irklarının Mevcut DurumuTaşkın, T. ve Kandemir, Ç.; Doğanın Sesi 5(9): 17–33, 2022
  9. [9]Yerli Hayvan Irk ve Hatlarının Tescili Hakkında Tebliğ (2004/39), değişiklikler işlenmiş güncel metinMevzuat Bilgi Sistemi; son işlenen değişiklik Resmî Gazete, 25 Ekim 2022, sayı 31994, 2022

Bu konuda yazdıklarımız

Sürünüzü birlikte kuralım

Formu doldurun, sizi arayalım. Hayvanlarınızı panele birlikte aktarıyor, ilk kayıtları beraber giriyoruz. 20 hayvana kadar ücretsiz.

Demo Talep Et0555 704 99 09