Morkaraman koyunu: özellikleri, verimi ve yetiştirildiği bölgeler

Kısaca

• Morkaraman, Doğu Anadolu'da yetiştirilen yağlı kuyruklu yerli koyun ırkıdır; verim yönü kombinedir ve et verimi önceliklidir.
• Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda koçlar 50–90 kg, koyunlar 40–60 kg gelir.
• Doğuran koyun başına 1,02 kuzu alınır; laktasyon süt verimi tescil ekinde 59,16 kg, TİGEM'de 70–100 kg'dır.
• Yüksek rakımlı ve fakir meraları iyi değerlendirir, soğuğa dayanıklıdır.

Yetiştirildiği bölgeler

Sivas ve Malatya'nın doğusundan başlayarak Erzurum, Ağrı, Van, Kars ve Muş başta olmak üzere Doğu Anadolu'da yetiştirilir; Orta Anadolu'da çok nadir görülür. Türkiye koyun varlığının ikinci büyük grubudur. TİGEM'in damızlık koyunculuk sayfasında bu ırk için Iğdır'daki Kazım Karabekir işletmesi gösterilir.[1][3][5]

Verim yönü

Kombine; et verimi önceliklidir.[1][2]

Görünüş

Vücut rengi kızıldan mora kadar değişir; göz, ağız ve burun çevresi daha açık, baş ve ayaklar vücuda göre daha koyudur. Kuyruk büyük, yağlı ve üç parçalıdır; omurlar iki kez büküldüğü için yatık S biçimindedir. Baş vücuda göre uzundur ve öne doğru incelir; kulaklar büyük, enli ve sarkıktır. Boynuz için kaynaklar ayrışır: 2009 kataloğu koçların çoğunlukla boynuzlu, koyunların zayıf boynuzlu ya da boynuzsuz olduğunu yazar; TİGEM iki cinsiyetin de genellikle boynuzsuz olduğunu, Bahri Dağdaş Enstitüsü'nün sunumu ise ırkın boynuzlu olduğunu söyler. Tescil ekine göre koyunlar boynuzlu da boynuzsuz da olabilir, boynuzları küçüktür.[1][2][3][4]

Ergin canlı ağırlık

Tescil ekinde ve 2009 kataloğunda koçlar 50–90 kg, koyunlar 40–60 kg. TİGEM koçta 55–65 kg, koyunda 40–50 kg verir.[1][2][3]

Doğum ağırlığı

Tescil ekinde erkek kuzularda 3,93 kg, dişi kuzularda 3,53 kg.[1]

Kuzu verimi

Doğuran koyun başına tescil ekinde 1,02, 2009 kataloğunda 1 kuzu; çoğunlukla tek kuzu verir.[1][2]

Süt verimi

Tescil ekinde laktasyon süt verimi 59,16 kg, laktasyon süresi 126,29 gün; 2009 kataloğunda 126 günde 60 kg. TİGEM 120 günde 70–100 kg verir.[1][2][3]

Yapağı verimi

Yapağısı kaba karışık, halı tipidir. Kirli yapağı verimi tescil ekinde 1,56 kg, 2009 kataloğunda 1,5–2,0 kg, TİGEM'de 1,5–2,5 kg.[1][2][3]

Öne çıkan özellik

Dayanıklıdır, yaşama gücü yüksektir ve kötü çevre koşullarına uyar; yüksek rakımlı ve fakir meraları iyi değerlendirir. Soğuğa dayanıklıdır; yağlı kuyruğu uzun ve yetersiz kış beslemesinde enerji kaynağı olur.[1][2]

Tescil

12 Aralık 2004 tarihli ve 25668 sayılı Resmî Gazete, Tebliğ No: 2004/39, Ek-12.[1]