Sürü Takip Programı Nedir, Ne İşe Yarar?

Sürü takip programı, koyun ve keçilerin kimlik, doğum, sağlık, üreme, tartım, süt, satış ve maliyet kayıtlarını küpe numarasına bağlı olarak tek yerde tutan yazılımdır. Defterin ve Excel tablosunun yaptığı işi yapar; bunun yanında yaklaşan aşıyı ve doğumu hatırlatır, kayıtlardan hesap çıkarır ve sürünün durumunu raporlar. "Sürü takip yazılımı", "sürü takip sistemi" ve "sürü yönetim programı" aynı şeyi anlatan adlardır.

Bu yazı programın ne olduğunu ve ne işe yaradığını anlatıyor. Birden çok programı karşılaştırıyorsanız seçim için kullanabileceğiniz kontrol listesi küçükbaş sürü yönetim programı nasıl seçilir yazısında.

Sürü takip programı ne işe yarar?

Küçükbaş yetiştiriciliğinde kayıt tutmak bir tercih değil, verimin ön koşuludur. Konya Ovası Projesi'nin küçükbaş üretici rehberi, sürüden yüksek verim almak ve bunu her yıl artırmak için önce sürüdeki hayvanları iyi tanımanın zorunlu olduğunu, bu yüzden "çok basit de olsa" verim denetimi yapılıp kayıt tutulması gerektiğini yazar. Program bu işi dört yoldan kolaylaştırır:

• Hayvanı tanımak: Her hayvanın doğumu, annesi ve babası, aşıları, tartıları ve yavruları küpe numarasının altında toplanır. Bir koyunun geçmişine bakmak için defter sayfası çevirmek gerekmez.
• Unutulanı hatırlatmak: Aşı günü, tekrar dozu ve beklenen doğum tarihi kayıtlardan çıkar ve vakti gelince önünüze gelir.
• Karar vermek: Rehbere göre damızlık seçilirken dış görünüşün yanında soy ve verim kayıtlarına bakılır. Hangi koyunun ikiz doğurduğunu, hangi kuzunun hızlı büyüdüğünü kayıtlar gösterir.
• Maliyeti görmek: Aynı rehber, hayvancılıkta üretim maliyetinin yaklaşık yüzde 70'inin yem olduğunu belirtir. Yem tüketimi ve gelir-gider kaydı tutulduğunda paranın nereye gittiği görünür.

Hangi kayıtları tutar?

Bir sürü takip programında beklenen kayıtlar şunlardır:

• Kimlik: küpe numarası, ırk, cinsiyet, doğum tarihi, anne ve baba.
• Üreme: koç ya da teke katımı, gebelik, doğum, doğan yavru sayısı ve ikizlik.
• Sağlık: aşı, tedavi, ilaç, muayene ve hastalık kayıtları.
• Verim: tartım ve süt kayıtları.
• Hareket: satış, ölüm ve sürüden çıkış.
• İşletme: yem tüketimi, stok, gelir-gider ve yapılacak işler.

Rehber kuzu verimini izlemek için ikiz doğanların işaretlenmesini, doğumdaki ve sütten kesimdeki kuzu sayısına bakılmasını, büyüme hızı için de üçüncü ya da dördüncü aydaki canlı ağırlıkların temel alınmasını önerir. Bu hesapların hepsi düzenli girilmiş doğum ve tartım kaydıyla yapılabilir. Hangi kaydın neden tutulduğunu ayrıntılı olarak sürü kayıt defteri yazısında bulabilirsiniz.

Defter ve Excel'den farkı ne?

Defter ve Excel kayıt tutar ama kendiliğinden hatırlatmaz ve kayıtları birbirine bağlamaz. Program ise bağlar: doğum kaydı yavruyu hayvan listesine ekler, koç katımı beklenen doğum tarihini çıkarır, aşı kaydı bir sonraki dozu hatırlatır. Aynı kayda çoban, veteriner hekim ve işletme sahibi kendi telefonundan ulaşır.

Excel küçük bir sürüde iş görür. Sürü büyüdükçe, birden çok kişi kayıt girdikçe ve hatırlatma ihtiyacı arttıkça zorlanır. Hangi noktada programa geçmek gerektiğini Excel ile sürü takibi mi, program mı? yazısında karşılaştırdık.

Sürü takip programı ile sürü takip cihazı aynı şey mi?

Değil. "Sürü takip cihazı" denince genellikle hayvanın konumunu izleyen GPS'li tasma gibi donanımlar kastedilir; bunlar hayvanın nerede olduğunu gösterir. Sürü takip programı ise hayvanın kayıtlarını tutar: kim olduğunu, ne zaman doğduğunu, hangi aşıları olduğunu, kaç kilo geldiğini. İkisi farklı ihtiyaçlara cevap verir; programı kullanmak için cihaz gerekmez.

Resmî kayıt yükümlülükleri ve program

Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği'ne göre:

• Koyun ve keçi bulunduran bütün işletmeler tescil edilir ve her işletmeye bir işletme numarası verilir.
• Hayvanlar doğumdan itibaren en geç bir yıl içinde küpeyle tanımlanır; hayvan bu süre dolmadan işletmeden ayrılacaksa ayrılmadan önce tanımlanır.
• Hayvan sahibi hareketleri, ölümleri ve zorunlu kesimleri otuz gün içinde, doğumları bir yıl içinde bildirir; kaybolan ya da çalınan hayvan yedi gün içinde bildirilir.
• İşletme kayıt defteri tutulur ve en az üç yıl saklanır.

Bu bildirimleri hayvan sahibi yapar. Bir sürü takip programı bu tarihleri ve olayları düzenli tutmanızı kolaylaştırır; resmî bildirimin yerine geçip geçmediğini kullandığınız programa sorun. Küpe numarasının yapısını ve resmî kaydın nasıl sorgulandığını küpe numarası rehberinde anlattık.

Akıllı Sürü'de sürü takibi

Akıllı Sürü yalnız koyun ve keçi için yapılmış bir sürü takip programıdır:

• Her hayvan küpe numarasıyla kaydedilir: ırk, cinsiyet, doğum tarihi, anne ve baba küpe numarası.
• Aşı, tedavi, ilaç, muayene ve hastalık kayıtları tutulur; aynı kayıt tek seferde 100 hayvana kadar girilir.
• Beklenen doğum tarihi koç katımından 150 gün sonrası olarak hesaplanır; doğan kuzu ve oğlaklar anne ve baba bağıyla listeye kendiliğinden eklenir.
• Soy ağacı ve akrabalık katsayısı hesaplanır; yakın akraba eşleşmesinde koç katımı kaydında uyarı çıkar.
• Tartım tek tek ya da toplu girilir, süt kaydı hayvan bazında tutulur.
• Aşı günü, tekrar dozu, beklenen doğum ve gebelik kontrolü bütün planlarda hatırlatılır.
• Web paneli telefonda, tablette ve bilgisayarda çalışır; Android uygulaması Google Play'den indirilir.

Yapmadıklarını da bilin: hayvanı GPS ya da tasmayla izlemez, RFID okuyucu ve kantara bağlanmaz, TÜRKVET ya da e-Devlet ile veri alışverişi yapmaz; resmî bildirimleri ayrıca yapmanız gerekir. Tam liste hakkımızda sayfasındadır.

20 hayvana kadar süresiz ücretsiz plan var ve kredi kartı istenmez. Daha büyük sürüler için planlar fiyatlandırma sayfasında.

Sık sorulan sorular

Sürü takip programı ile sürü takip yazılımı aynı şey mi?

Evet. Sürü takip programı, sürü takip yazılımı, sürü takip sistemi ve sürü yönetim programı aynı türden yazılımı anlatır: koyun ve keçilerin kayıtlarını küpe numarasıyla tutan, hatırlatan ve raporlayan bir uygulama. Bazıları yalnız bilgisayarda, bazıları telefonda da çalışır; adından çok neyi kaydettiğine ve nerede çalıştığına bakın.

Ücretsiz sürü takip programı var mı?

Var. Bazı programlar belirli sayıda hayvana kadar ücretsiz plan sunar, bazıları yalnız süreli deneme verir. Ücretsiz planın hayvan limitini, süresini ve hangi kayıtları kapsadığını okuyun. Akıllı Sürü'de 20 hayvana kadar süresiz ücretsiz plan var; hayvan, sağlık, üreme, tartım, süt ve soy kayıtları bu planda açık.

Sürü takip programı telefondan kullanılır mı?

Programa göre değişir; bazılarının yalnız bilgisayar sürümü vardır. Sahada kayıt girecekseniz telefonda rahat çalıştığını deneyerek görün. Akıllı Sürü'nün web paneli telefon tarayıcısında çalışır ve Android uygulaması vardır; iPhone için uygulama yoktur, iPhone'da web paneli kullanılır.

Sürü takip programı Bakanlığa bildirim yapar mı?

Programdan programa değişir; bunu seçmeden önce sorun. Yönetmeliğe göre doğum, ölüm ve hareket bildirimleri hayvan sahibinin sorumluluğundadır ve belirli süreler içinde yapılır. Akıllı Sürü TÜRKVET ya da e-Devlet ile veri alışverişi yapmaz; olayları ve tarihlerini düzenli tutmanıza yardım eder, resmî bildirimi ayrıca yaparsınız.

Kaç hayvandan sonra sürü takip programı gerekir?

Kesin bir sayı yoktur. Hayvanları adından ve görünüşünden ayırt edemediğiniz, aşı ve doğum tarihlerini akılda tutamadığınız ya da kayıtları birden çok kişinin girdiği noktada program işinizi kolaylaştırır. Küçük sürüde ücretsiz bir planla başlayıp kayıt alışkanlığını erken kazanmak, sürü büyüdüğünde geriye dönük veri toplama zahmetini önler.

Programı kendi sürünüzün kayıtlarıyla görmek isterseniz demo talep edebilirsiniz.

Kaynaklar

• Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (RG 02.12.2011, sayı 28130; güncel metin, Mevzuat Bilgi Sistemi)
• Konya Ovası Projesi, Küçükbaş Hayvancılık Üretici Rehberi (PDF)